-
ବିପଦରେ ପ୍ରାଚୀ ସଭ୍ୟତା
-
ପ୍ରାଚୀ ଉପତ୍ୟକାରୁ ଲୋପ ପାଉଛି ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ୍ୟ
-
ଅବହେଳିତ ଅବସ୍ଥାରେ ୨୨୦୦ ମୂର୍ତ୍ତି
-
ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ ପ୍ରାଚୀର ପ୍ରାଚୀନ କଳାକୃତି
-
୫୫ଟି ମାମଲାରୁ ମାତ୍ର ୩ଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଧାର
ଭୁବନେଶ୍ବର: ପ୍ରାଚୀ ଉପତ୍ୟକାର ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ଓ ସଂସ୍କୃତି ଆଜି ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ସମ୍ମୁଖୀନ। ୭ମରୁ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ଏହି ସମୃଦ୍ଧ ସଭ୍ୟତାର ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଏବେ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହେବାକୁ ବସିଲାଣି। ବାରଙ୍ଗର ଡାକାମ୍ବଠାରୁ ଅସ୍ତରଙ୍ଗର କେଉଟଜଙ୍ଗା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ୮୦ଟି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଏବେ ପରାହତ। କେବଳ ୩୫ କିଲୋମିଟର ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ମନ୍ଦିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୋପ ପାଇଯାଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ମାରକୀଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତର ବିଷୟ ହେଉଛି, ଏହି ଉପତ୍ୟକାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିରରୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମୂର୍ତ୍ତି ସବୁ ଚୋରି ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ପୁଲିସ ରେକର୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ୫୫ଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଚୋରି ମାମଲା ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ମାତ୍ର ୩ଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ପ୍ରାୟ ୨୨୦୦ ମୂର୍ତ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିର ବାହାରେ ଓ ଗଛ ମୂଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସଂରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପଡ଼ି ରହିଛି। ‘ଇଣ୍ଟାକ୍’ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟରୁ ଏହି ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟର ଅବହେଳିତ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ପ୍ରାଚୀ ଉପତ୍ୟକା ହେଉଛି ଭୌଗୋଳିକ, ଐତିହାସିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ। ଏଠାରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୭୦ଟି ମଠ, ୩୦ଟି ପ୍ରାଚୀନ ଆଶ୍ରମ ଓ ୪୦ଟି ଘାଟ ଏହାର ପ୍ରାଚୀନତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି। ଯଦିଓ ଏହି ସଭ୍ୟତା ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଐତିହ୍ୟ, ତଥାପି ଏହାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉ ନାହିଁ। ବିଶେଷ କରି ମୂର୍ତ୍ତି ଚୋରି ଭଳି ଅପରାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବାରେ ବିଭାଗୀୟ ଅବହେଳା ସ୍ପଷ୍ଟ ବାରି ହୋଇପଡ଼ୁଛି।
ପ୍ରାୟ ୨୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ବ୍ୟାପ୍ତ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଖୋର୍ଦ୍ଧା, ପୁରୀ ଓ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଶତାଧିକ ଗ୍ରାମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି। ତେବେ ପରିତାପର ବିଷୟ ଯେ, ଏତେ ସଂଖ୍ୟକ ସ୍ମାରକୀ ମଧ୍ୟରୁ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା (ASI) ମାତ୍ର ୭ଟି ଓ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗ ୧୮ଟି ସ୍ମାରକୀର ସଂରକ୍ଷଣ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରୁଛନ୍ତି। ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ହେଁ ଉପଯୁକ୍ତ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଅଭାବରୁ ଏହି ଉପତ୍ୟକା ଏବେ ତାର ଗୌରବ ହରାଉଛି। ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଖି ଶୁଖି ମୃତପ୍ରାୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ଓ ଖନନର ଆବଶ୍ୟକତା ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି।