ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଗୁମ୍ଫା କଳା ‘ବଡ଼ବିଲ ଉଷାକୁଠି’, ସମ୍ବଲପୁରରେ ମିଳିଲା ଆଦିମ ସଭ୍ୟତାର ସନ୍ଧାନ

ଭୁବନେଶ୍ବର : ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ଓ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସମ୍ପଦ ଭଣ୍ଡାରରେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ଏକ ନୂତନ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ। ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା ନାକଟିଦେଉଳ ତହସିଲ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଘୋଷରାମାଳ ପଞ୍ଚାୟତର ‘ବଡ଼ବିଲ ଉଷାକୁଠି’ ଶୈଳାଶ୍ରୟକୁ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା (ASI) ପକ୍ଷରୁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଗୁମ୍ଫା କଳା ସ୍ଥଳ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଚମ୍ପାଲି ନଦୀର ଉତ୍ସ ନିକଟରେ, ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ପ୍ରାୟ ୧୨୮୯ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଗୁମ୍ଫା ଏବେ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ସାଜିଛି।

ନାରୀ ଶକ୍ତିର ପ୍ରାଚୀନ ଜୟଗାନ

ଏହି ଗୁମ୍ଫାର ସବୁଠାରୁ ଚକିତ କଲାଭଳି ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାର କଳାକୃତି। ଗୁମ୍ଫା କାନ୍ଥରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାୟ ୯୮ ପ୍ରତିଶତ ଚିତ୍ର ‘ଭଲ୍‌ଭା’ ବା ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତୀକକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ, ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଆମର ପୂର୍ବଜମାନେ ମାତୃଶକ୍ତି ଓ ନାରୀତ୍ୱକୁ କେତେ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ମାତୃଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା ବେଶ୍ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା। ୨୦ ମିଟର ଓସାର ଓ ୧୯ ମିଟର ଗଭୀରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବିଶାଳ ଗୁମ୍ଫାଟି ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଦଲିଲ ଭାବେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛି।

କଳାକୃତି ଓ ପେଟ୍ରୋଗ୍ଲିଫ୍‌ର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ

ଗୁମ୍ଫାର କାନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଗେରୁଆ, ଧଳା ଓ କଳା ରଙ୍ଗର ଚିତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ କେବଳ ରଙ୍ଗର ବ୍ୟବହାର ହୋଇନି, ବରଂ ପଥର ଖୋଦେଇ ବା ‘ପେଟ୍ରୋଗ୍ଲିଫ୍’ ମାଧ୍ୟମରେ ପଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତିକୃତି ଓ ମଣିଷର ପଞ୍ଝା ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କନ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ‘ସୁପ୍ରିମ ପୋଜିସନ’ ବା ଚିତ୍ର ଉପରେ ଚିତ୍ରର ଉପସ୍ଥିତି ସୂଚାଉଛି ଯେ, ଏହି ସ୍ଥାନଟି ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗର ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା।

ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଯୁଗର ସାମଗ୍ରୀ ଉଦ୍ଧାର

କେବଳ ଚିତ୍ର ନୁହେଁ, ଗୁମ୍ଫା ଚଟାଣରୁ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ମଧ୍ୟ ଜବତ କରାଯାଇଛି। କ୍ୱାର୍ଟଜ୍ ଓ ଚର୍ଟ ପଥରରେ ତିଆରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ବ୍ଲେଡ୍, କ୍ରେସେଣ୍ଟ୍ ସହ ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ପଥରର ଶିଳ-ଶିଳପୁଆ ଓ ପେଷ୍ଟେଲ୍ ଏଠାରୁ ମିଳିଛି। ଏହି ସବୁ ସାମଗ୍ରୀରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି ଯେ, ବଡ଼ବିଲ ପାହାଡ଼ କୋଳରେ ଏକଦା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ସଂଗଠିତ ମାନବ ସମାଜ ବସବାସ କରୁଥିଲେ।

ବିଶ୍ୱ ମାନଚିତ୍ରରେ ନୂଆ ପରିଚୟ

ଓଡ଼ିଶାରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଶୈଳାଶ୍ରୟ ମିଳିଥିଲେ ହେଁ, ଏଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଗୁମ୍ଫା ଚିତ୍ର ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା। ଏହି ଐତିହାସିକ ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ASI ପୁରୀ ସର୍କଲର ଅଧୀକ୍ଷକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ଡ. ଡି. ବି. ଗଡ଼ନାୟକ ଓ ତାଙ୍କ ଟିମ୍‌କୁ ସବୁଠି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଛି। ନାକଟିଦେଉଳ ସ୍ନାତକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଇତିହାସ ଅଧ୍ୟାପକ ଦେବେଶ ବିଶ୍ୱାଳ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ସ୍ଥଳଟି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଗବେଷଣା ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଉଦ୍ଧାର ହେଲା ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ସାମଗ୍ରୀ

କେବଳ ଚିତ୍ର ନୁହେଁ, ଏହି ଗୁମ୍ଫାରୁ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ଅନେକ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି। ଏଥିମଧ୍ୟରେ ରହିଛି:

• ପଥର ଅସ୍ତ୍ର: କ୍ୱାର୍ଟଜ୍ ଓ ଚର୍ଟ ପଥରରେ ନିର୍ମିତ କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ଲେଡ୍ ଓ କ୍ରେସେଣ୍ଟ୍।

• ଘରୋଇ ଉପକରଣ: ପଥରରେ ତିଆରି ପେଷ୍ଟେଲ୍ ଏବଂ ଶିଳ-ଶିଳପୁଆ। ଏହି ସବୁ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରମାଣ କରୁଛି ଯେ ଏହି ପାହାଡ଼ କୋଳରେ ଏକଦା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ମାନବ ସମାଜ ବସବାସ କରୁଥିଲେ।

ଡ. ଗଡ଼ନାୟକଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ଆବିଷ୍କାର ଓଡ଼ିଶାର ହଜିଯାଇଥିବା ଗୌରବକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଗବେଷଣା ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପାଇଁ ନୂଆ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବ। ରାଜ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଶୈଳାଶ୍ରୟ ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଗୁମ୍ଫା କଳା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଛି, ଯାହା ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ।